تجارت الکترونیک یک مفهوم جدید نیست و استفاده از فناوریهای الکترونیکی در انجام امور بازرگانی و تجاری  به سالها قبل باز می گردد .یک عقیده این است که اولین داد و ستدی که توسط تلفن و یا فاکس انجام گرفت ، اولین داد و ستد به شکل تجارت الکترونیکی بوده است . اما تجارت الکترونیک به شیوه امروزی در دهه ۶۰ میلادی و بر مبنای « مبادله الکترونیک داده ها » EDI ، یعنی تبادل الکترونیک اسناد استاندارد شده از یک رایانه به رایانه دیگر ، شکل گرفت. مبادله الکترونیک اطلاعات زمینه انتقال الکترونیکی اسناد تجاری را برای شرکت ها فراهم نمود . مبادله الکترونیک داده ها سبب کاهش استفاده از کاغذ و سرعت بخشیدن به فرایند انتقال پیام در مبادلات تجاری گردید و کم کم در تمامی فرایندهای تجاری سازمانها نفوذ کرد و به مرور زمان با ارتقای کارایی این فرایندها ، به عنوان یکی از بخش های لاینفک تجارت درآمد .

با گذشت زمان و پدید آمدن ابزارهای ذخیره ، بازاریابی و پردازش داده ها و دسترسی عامه مردم و سازمان ها و همچنین پیشرفت فناوری های مخابراتی و شبکه های کامپیوتری ، فرصتی پدید آمد که بازیگران صحنه تجارت آن را بسیار سودمند یافتند .

پروژه پیاده سازی  EDI سنگین و  بسیار هزینه بر بود، نیاز به سرمایه گذاری بسیار برای آموزش پرسنل و تهیه بسترهای لازم داشت. لذا عموم کاربران آن را ، شرکتهای بزرگ مالی ، بانکها و گاهی شرکتهای بزرگ صنعتی تشکیل می دادند .

با پیشرفت غیرمنتظره اینترنت در سال ۱۹۷۲ میلادی و توسعه فناوری جدید آرپانت پست الکترونیک برای اولین بار  مورد استفاده قرار گرفت. این پدیده منجر به طرح نسخه جدیدی از پروتکل انتقال داده به نام « پروتکل کنترل انتقال / پروتکل اینترنت » شد .

( آرپا(ARPA) یا آژانس پروژه های تحقیقاتی پیشرفته توسط وزارت دفاع امریکا در واکنش به پرتاب نخستین ماهواره یعنی اسپوتنیک توسط اتحاد جماهیر شوروی سابق تشکیل گردید. یکی از پروژه های مهم این آژانس تامین ارتباطات در زمان جنگ جهانی بود. در اواخر سال ۱۹۶۰ اولین شبکه کامپیوتری بین چهار کامپیوتر که دو تای آنها در دانشگاه MIT، یکی در دانشگاه کالیفرنیا و دیگری در مرکز تحقیقاتی استنفورد قرار داشتند، با سرمایه گذاری آرپا راه اندازی شد. که آن را آرپانت نام گذاری کردند. )

امروزه به لطف کاهش چشمگیر قیمت سخت افزارها و انعطاف پذیری و سازگاری استانداردهای نرم افزاری ، امکان مبادله اطلاعات در سطح جهان با هزینه های اندک برای عامه مردم فراهم شده است . مبنای اصلی و بنیادی تجارت الکترونیک به بیان ساده نیز همین دسترسی سریع ، ارزان و آسان به اطلاعات برای انجام داد و ستد از طریق اینترنت است .

به طور کلی ، روند پیدایش و شکل گیری تجارت الکترونیک به ۵ مرحله قابل تقسیم بندی است :

مرحله اول – پیدایش شبکه های خصوصی : همانگونه که در بالا اشاره گردید اولین گام در پیدایش تجارت الکترونیک در دهه ۶۰ و ۷۰ میلادی و توسط برخی از دولت ها و تاجران بزرگ بین المللی که می کوشیدند تا تبادل اطلاعات و امنیت مربوط به آن را توسعه بخشند ، برداشته شد . در این راستا ، مبادله الکترونیک داده ها که در محدوده شبکه های خصوصی و محدود انجام می گرفت ، به عنوان بستر و استاندارد اولیه برای نسل اول تجارت الکترونیک مورد استفاده قرار گرفت . البته در آن مرحله هزینه بالا و پیچیده بودن سیستم ، مانع گسترش آن شد و تنها تعداد کمی از سازمان ها ، نظیر شرکت های مالی از آن استفاده می کردند .

مرحله دوم – پیدایش پست الکترونیک و چت : این مرحله نسل اول مخابره اخبار همچون پست الکترونیک و چت کردن به وجود آمد . در این مرحله استفاده از وب در میان دانشگاهیان و اعضا مراکز علمی و تحقیقاتی و آموزشی رواج یافت.

مرحله سوم – ظهور مرورگرها : در سال ۱۹۹۵ میلادی که ظهور مرورگرها در وب براساس پروتکل انتقال فوق متن به وقوع پیوست و ایجاد صفحات میزبان به عنوان یکی از ضروری ترین بخش های سایت های وب در این سال انجام گرفت ، به عنوان مرحله سوم پیدایش تجارت الکترونیک به شمار می رود .

مرحله چهارم – شروع فعالیت سایت های خرده فروشی : در ۲۶اکتبر ۱۹۹۳،بیل کلینتون ریس جمهور امریکا ،با امضاء یک دستورالعمل دولت فدرال را موظف کرد که در کمترین زمان ممکن،تجارت الکترونیکی را برای خرید و فروش کالا ها در سطح امریکا به شکلی عملی درآورد.
طبق این دستورالعمل ،چهار مرحله برای راه اندازی تجارت الکترونیکی تعیین شد:
۱٫تا قبل از مارس ۱۹۹۴،باید ساختار و معماری یک تجارت الکترونیکی که قابل استفاده در سطح ایالات متحده باشد،تعیین گردد.

۲٫تاقبل از سپتامبر ۱۹۹۴، یک تجارت الکترونیکی اولیه که دولت فدرال و تولیدکنندگان خصوصی را قادر به تبادل اطلاعات مربوط به خریدها و قیمت محصولات می کند به طور عملی در سطح کشور پیاده شود.

۳٫تا قبل از جولای ۱۹۹۵،یک سیستم کامل تجارت الکترونیکی پیاده شود که قابلیت تبادل پول الکترونیکی و استفاده از بانکهای اطلاعاتی را دارا باشد.

۴٫تا قبل از ژانویه ۱۹۹۷ یک سیستم کامل تجارت الکترونیکی با تمام قابلیتهای ممکن در سطح کشور پیاده شود.

به این ترتیب از اواسط دهه ۱۹۹۰ اولین سایت های خرده فروشی در تجارت الکترونیک به نام سایت های دات کام فعالیت خود را برای انجام معاملات اقتصادی کوچک شروع کردند . فعالیت های این سایت ها و نتایج حاصل از آنها ، شرکت های بزرگ تر را تشویق نمود تا وارد عرصه تجارت الکترونیک شوند و محصولات و خدمات خود را بر روی وب عرضه کنند . این مرحله اولین قدم برای توسعه واقعی تجارت الکترونیک قلمداد می گردد .

مرحله پنجم – تعریف مدل های تجارت الکترونیک : اواخر دهه ۱۹۹۰ میلادی زمان آغاز این مرحله می باشد که طی آن ، تجار بزرگ و سازمان ها دریافتند که تجارت الکترونیک به صورت مدل تجارت – تجارت همانند مدل تجارت – مصرف کننده می تواند فعال شده و مورد استفاده قرار گیرد .

به این ترتیب وب به عنوان جایگاه اصلی برای نسل اولیه بازارهای حراجی ، معاملات تجارت – تجارت و همچنین تجارت با مصرف کننده معرفی و مورد استفاده قرار گرفت .